Η καταστροφή των Ψαρών

Ζωγραφική απεικόνιση της Δόξας από τον Νικόλαο Γύζη

Ένα οδυνηρό επεισόδιο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, η καταστροφή των Ψαρών* (Ιούνιος 1824), μνημειώθηκε σε ένα λιτό και περιεκτικό επίγραμμα που αποτίει φόρο τιμής στους νεκρούς. Η ποίηση μεταφέρει ένα συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός στη σφαίρα του καθολικού και του πανανθρώπινου. Ο Σολωμός εστιάζει την προσοχή του στα χαρακτηριστικά εκείνα που επιτρέπουν τη διαχρονική αναγωγή του ιστορικού επεισοδίου: την καμένη γη και τα λαμπρά σκοτωμένα παλικάρια. Στο κέντρο του ποιήματος η προσωποποιημένη θεότητα της Δόξας. Η εικόνα που συνθέτει το ποίημα είναι μοναδική σε παραστατικότητα και υποβλητική σε δύναμη.

* Τα Ψαρά, ένα μικρό νησί στα βορειοδυτικά της Χίου, είχε σπουδαία θαλασσινή παράδοση και ήταν η τρίτη ναυτική δύναμη της Ελλάδας, μετά την Ύδρα και τις Σπέτσες, με ονομαστούς πυρπολητές, όπως ο Παπανικολής, ο Κανάρης και ο Πιπίνος.

Επίγραμμα: Είναι ποιητικό είδος, από τα δυσκολότερα είδη της λυρικής ποίησης, που απαιτεί, όπως και το δίστιχο, τέλεια διατύπωση, χωρίς περιττολογίες, σε λίγους στίχους. Το επίγραμμα καλλιεργήθηκε πολύ στην αρχαία ελληνική λογοτεχνία με θαυμαστά αποτελέσματα. Περίφημα είναι τα επιγράμματα του Σιμωνίδη για τους "πεσόντες" Έλληνες στον αγώνα τους εναντίον των Περσών:

Ω ξειν', αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις, ότι τήδε κείμεθα, τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι.

Ξένε διαβάτη μήνυσε στους Σπαρτιάτες, πως είμαστε 'δω πεσμένοι πιστοί στα δικά τους προστάγματα.

Στη νεοελληνική ποίηση αξιομνημόνευτος επιγραμματοποιός υπήρξε και ο Διονύσιος Σολωμός με το επίγραμμα για την καταστροφή των Ψαρών.

6 Μαρτίου: Ημέρα κατά της ενδοσχολικής βίας

 

Το φαινόμενο του ενδοσχολικού εκφοβισμού μπήκε στο στόχαστρο και η ενημέρωση σήμερα αποτελεί πρώτο θέμα. Η άνιση σχέση δύναμης-αδυναμίας ανάμεσα στο θύμα και στον θύτη, τα ενδοοικογενειακά και τα οικονομικά προβλήματα, η συνεχόμενη είσοδος παιδιών στο Διαδίκτυο σε συνδυασμό με την έλλειψη σωστής ενημέρωσης εντείνουν την ανάπτυξη της βίας αυτού του είδους. 

Το παρακάτω βίντεο, από το 1ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Ιωαννίνων, βραβεύτηκε από τη Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς ως το καλύτερο για το θέμα της βίας στο σχολείο.

 Ας δούμε στον ακόλουθο σύνδεσμο υλικό για τη βία στα σχολεία.

http://epsype.blogspot.gr/2012/02/6.html

Παραδοσιακή και νεοτερική ποίηση

παραδοσιακή και νεοτερικη ποιηση

Κλέφτικα τραγούδια

 Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας η δυστυχία των ορεινών κυρίως πληθυσμών έκανε πολλούς από τους κατοίκους να καταφεύγουν στα βουνά και να γίνονται "κλέφτες", να προβαίνουν δηλαδή σε πράξεις ληστείας. Οι "κλέφτες" αυτοί λεηλατούσαν αδιάκριτα Τούρκους και χριστιανούς. Για να εμπεδώσει την τάξη στην ύπαιθρο, η οθωμανική εξουσία δημιούργησε το θεσμό των "αρματολών", σώματα δηλαδή από εντόπιους ελληνικούς πληθυσμούς στρατιωτικά οργανωμένα, που αποστολή τους ήταν να επιτηρούν τις ορεινές διαβάσεις και να προστατεύουν τους κατοίκους από τις επιδρομές των κλεφτών. Κιόλας πριν από την Άλλωση ο σουρτάνος Μουράτ Β΄αναγκάστηκε να δημιουργήσει το πρώτο αρματολίκι στην περιοχή των Αγράφων,με την επικίνδυνη ορεινή περιοχή της δυτικής Στερεάς. Το δεύτερο αρματολίκι φαίνεται πως ήταν του Ολύμπου, και τελικά ο θεσμός διαδόθηκε σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα. 

            Γύρω στα τέλη του 17ου αιώνα μια σημαντική αλλαγή παρατηρείται στο θεσμό των αρματολών, με τον εξισλαμισμό των ως τότε χριστιανών Αλβανών, που η οθωμανική διοίκηση τους χρησιμοποιεί τώρα για τη φύλαξη των δερβενίων. Οι παλιοί Έλληνες αρματολοί χάνουν πια το μονοπώλιο του αξιώματος και έρχονται σε σύγκρουση με τους νεοδιορισμένους αρβανίτες δερβεναγάδες. Οι διαμάχες αυτές δημιουργούν στους Έλληνες αρματολούς μια ισχυρή εθνική συνείδηση και παράλληλα τη συνείδηση πως αυτοί ήταν οι φυσικοί πολεμικοί ηγέτες των Ελλήνων. Συχνά ο αρματολός, όταν του έπαιρναν τα προνόμια, περνούσε στην επίθεση και γινόταν κλέφτης. Έτσι σιγά σιγά η σημασία της λέξης απλώθηκε και περιέλαβε και τους αρματολούς. Από τα μέσα του 18ου αιώνα τις δύο αυτές λέξεις τις θεωρούσαν ταυτόσημες. Τα κλέφτικα τραγούδια δημιουργήθηκαν για να υμνήσουν όχι τους παλαιούς ληστές, αλλά τους αρματολούς που γίνονταν κλέφτες και πολεμούσαν με τους Αρβανίτες που δυνάστευαν τους κατοίκους. Αυτό θα έγινε όχι πριν από τις αρχές ή το πρώτο μισό του 18ου αιώνα, και το κλέφτικο τραγούδι απλώθηκε στις περιοχές ακριβώς όπου έδρασαν αρματολοί: στη Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλία, την Ήπειρο και τη δυτική Μακεδονία.   

Το κλέφτικο τραγούδι είναι στο πνεύμα του και στη μορφή του, τελείως διαφορετικό από το ακριτικό. Δεν είναι διηγηματικό, ανήκει στην κατηγορία των "κυρίως ασμάτων". Οι κλέφτες ξεχωρίζουν για την ψυχική τους ένταση, για την ευψυχία, όπως εύστοχα παρατήρησε ο πιο έγκυρος μελετητής του κλέφτικου τραγουδιού Γ.Αποστολάκης. Γι' αυτό και το κλέφτικο τραγούδι στη γνησιότερη μορφή του είναι κατ΄εξοχήν λυρικό (στροφές λυρικές με εντελώς ελεύθερο ρυθμό. Τραγουδιούνται καθιστά. Είναι "της τάβλας"). 

Πηγή: Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Λίνου Πολίτη

 Βασίλη κάτσε φρόνιμα

 Σαράντα παλικάρια

Διαβάζουμε το άρθρο του Παντελή Μπουκαλα για το κλέφτικο τραγούδι:
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_26/03/2011_436889

Γενετιστές υποστηρίζουν ότι βρήκαν την ηλικία της Ιλιάδας του Ομήρου

      

          Ποια σχέση μπορεί να έχει ο Όμηρος και η Ιλιάδα με την γενετική; Επειδή στην εποχή μας όλα είναι πιθανά, ακόμη κι αυτό, πράγματι επιστήμονες της γενετικής αποφάσισαν να μελετήσουν την Ιλιάδα χρησιμοποιώντας μεθόδους της επιστήμης τους προκειμένου να προσδιορίσουν το έτος συγγραφής της. Σύμφωνα έτσι με τη μελέτη προέκυψε ότι ο Όμηρος - εφ΄ όσον βεβαίως ήταν ένας και όχι πολλοί οι συγγραφείς, καθώς σήμερα οι απόψεις διίστανται _ έγραψε το ωραιότερο και πλέον σύνθετο έργο του, την Ιλιάδα το 762 π.Χ. (με προσθήκη ή αφαίρεση 50 χρόνων).

          Το σημαντικό είναι, ότι η χρονολογία αυτή συμπίπτει με εκείνη που προτείνουν οι περισσότεροι μελετητές της Ιλιάδας καθώς η γενική εκτίμηση είναι. ότι το ομηρικό έπος γράφτηκε τον 8^ο π.Χ. αιώνα. Το απροσδόκητο επομένως βρίσκεται στο γεγονός, ότι γι΄ αυτή την προσέγγιση χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες τεχνικές που αποκωδικοποίησαν τη γενετική ιστορία του ανθρώπου με την παρακολούθηση της μετάλλαξης των γονιδίων.

      Στην επιστημονική ομάδα που επιχείρησε την πρωτότυπη έρευνα μετείχαν ένας εξελικτικός θεωρητικός στο Πανεπιστήμιο του Reading της Βρετανίας ο Μαρκ Πάγκελ, ένας γενετιστής στο Πανεπιστήμιο της Ιατρικής και Οδοντιατρικής του Νιου Τζέρσεϋ, ο Ερικ Αλτσούλερ και η Αντρέα Καλίντ γλωσσολόγος στο Reading και το Ινστιτούτο Sante Fe στο Νέο Μεξικό.

«Οι γλώσσες συμπεριφέρονται όπως ακριβώς τα γονίδια», δηλώνει ο Pagel. «Προσπαθήσαμε λοιπόν να τεκμηριώσουμε τις κανονικότητες στη γλωσσική εξέλιξη και μελετήσαμε το λεξιλόγιο του Ομήρου ως μέσο για να δούμε αν η γλώσσα εξελίσσεται έτσι, όπως πιστεύαμε. Αν ναι, τότε θα έπρεπε να βρούμε μία ημερομηνία για τον Όμηρο». Οι επιστήμονες λοιπόν παρακολούθησαν τις λέξεις στην Ιλιάδα με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο παρακολουθούν τα γονίδια στο γονιδίωμα.
      Στο έργο τους χρησιμοποίησαν όμως και ένα γλωσσικό εργαλείο που αποκαλείται «Swadesh word list» (από το όνομα του αμερικανού γλωσσολόγου Morris Swadesh που το σχεδίασε στη δεκαετία του 1940 και του 1950). «Αυτός ο κατάλογος περιλαμβάνει περίπου 200 έννοιες, που εκφράζονται με λέξεις σε κάθε γλώσσα και κάθε πολιτισμό, όπως λέξεις για τα μέρη του σώματος, για χρώματα, για συγγενικές σχέσεις όπως πατέρας και μητέρα», είπε ο Pagel.
Στην Ιλιάδα βρήκαν 173 από αυτές και στη συνέχεια, μέτρησαν πόσο άλλαξαν. Εξέτασαν επίσης την γλώσσα των Χετταίων, ενός λαού που υπήρξε κατά τη διάρκεια του Τρωικού πολέμου και την σύγχρονη ελληνική, και εντόπισαν τις αλλαγές στις λέξεις. Ακριβώς δηλαδή, όπως μετριέται η γενετική ιστορία του ανθρώπου, πηγαίνοντας πίσω και βλέποντας πως και πότε τα γονίδια μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου.
       Όσο για τον ίδιο τον Όμηρο το μυστήριο της ύπαρξής του φυσικά παραμένει. «Είναι απίθανο να υπήρξε ποτέ ένα άτομο με το όνομα του Ομήρου, πουνα έγραψε την Ιλιάδα», δηλώνει πάντως Brian Rose, καθηγητής κλασικών σπουδών και επιμελητής του Τμήματος Μεσογείου στο Μουσείο του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. «Η Ιλιάδα είναι μία συλλογή προφορικών παραδόσεων που πηγαίνουν πίσω στο 13ο αιώνα π.Χ. Πρόκειται για ένα αμάλγαμα από πολλές ιστορίες που επικεντρώθηκαν σε συγκρούσεις σε μια συγκεκριμένη περιοχή της σημερινής βορειοδυτικής Τουρκίας», προσθέτει.
Πηγή: tovima.gr

Σ' αγαπώ θα πει: Μ' αρέσει να είσαι ο εαυτός σου!

      Τα βιβλία της Φωτεινής Τσαλίκογλου «Όλα τα Ναι του κόσμου» και «Δε μ' αγαπάς, μ' αγαπάς» (Εκδ. Καστανιώτη), γεννούν 11 τραγούδια σε στίχους Ελεάνας Βραχάλη και 8 χρωματιστά κείμενα!
ΤΑ ΕΣΟΔΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ CD ΘΑ ΔΟΘΟΥΝ ΣΤΟ «ΚΕ.Θ.Ε.Α. - Εν Δράσει» ΚΑΙ ΣΤΑ «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΩΡΙΑ SOS».

Αφιερωμένο σε όλους τους μαθητές.

Κείμενα: Φωτεινή Τσαλίκογλου
Στίχοι: Ελεάνα Βραχάλη
Ενορχηστρώσεις: Θέμης Καραμουρατίδης
Διεύθυνση Παραγωγής: Μαργαρίτα Μυτιληναίου

«Σ' αγαπώ θα πει» - Θανάσης Αλευράς
Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης
*Συμμετέχουν οι Ματίνα Νικολάου, Κώστας Καικής, Ιωάννα Τριανταφυλλίδου

Σκέψου να υπήρχε ένα πλάσμα εκεί
ετοιμοπόλεμο για σενα εκεί
τη θέση σου να πάρει στην προσβολή
μέσα στην λύπη, στο θυμό, στην πληγή
για να τη βγάζεις πάντα εσύ καθαρή
Να, τι σημαίνει «Σ' αγαπώ», τι θα πει

Σ' αγαπώ θα πει
σού δίνω μέσα μου χώρο
δίνω την ψυχή
σαν να είναι απλό δώρο
Σ' αγαπώ θα πει
θα ειμ' εγώ ο άνθρωπός σου
Σ' αγαπώ θα πει
μ' αρέσει να 'σαι ο εαυτός σου

Μέσα στα μάτια σου με βλέπω αλλιώς
και τα σκοτάδια μου αστράφτουν διαρκώς
μέσα απ' τα μάτια σου μ' αρέσει ό,τι δω
μέσα απ' τα μάτια σου μ' αρέσω κι εγώ
Σαν αγκαλιά ειν' η ματιά σου ζεστή
να, τι σημαίνει «Σ' αγαπώ», τι θα πει

 

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ

Η ιστορία της ωραίας Ελένης ενέπνευσε πολλούς σύγχρονους δημιουργούς. Ο Μάριος Φραγκούλης τραγουδάει, σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, το τραγούδι "Για την Ελένη".

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ

 

ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΠΕΦΤΕΙ ΠΑΝΤΑ Η ΤΡΟΙΑ

(στίχοι-μουσική Γ. Σταυριανός, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

 

Ο Σεφέρης απαγγέλλει το ποίημά του "ΕΛΕΝΗ"

" για ένα πουκάμισο αδειανό

για μιαν Ελένη"