ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ "Η ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ"

Νουβέλα  του Κ. Θεοτόκη όπου ο συγγραφέας διερευνά το πρόβλημα της επίδρασης που ασκεί στην ανθρώπινη συμπεριφορά το χρήμα. Το έργο γράφτηκε πριν τους βαλκανικούς πολέμους, σε μια περίοδο που ο Θεοτόκης ζώντας στο Μόναχο είχε επηρεαστεί βαθύτατα από τις σοσιαλιστικές ιδέες και ανέπτυξε έντονη κοινωνική δράση. Με τα έργα αυτής της περιόδου ο Θεοτόκης προσπαθεί να δείξει ότι με το τότε υπάρχον κοινωνικό σύστημα, το χρήμα και το συμφέρον αλλοιώνει το χαρακτήρα των ανθρώπων και κατευθύνει τις πράξεις τους.

Ο μύθος:  Ένας Κερκυραίος από ξεπεσμένη αριστοκρατική οικογένεια ερωτεύεται μια κοπέλα από κατώτερη κοινωνική τάξη. Η μητέρα  της του αρνείται τα 600 τάλαρα για προίκα. Εκείνος την παίρνει στο σπίτι του αστεφάνωτη. Η ανέχεια τους βασανίζει. Ο νέος ενδίδει στα προξενιά για έναν πλούσιο γάμο. Η κόρη ντροπιασμένη γυρίζει στους γονείς της και η μάνα της για να ξεπλύνει την ντροπή μαχαιρώνει το νέο · στη συνέχεια, υποχωρεί και δίνει την προίκα. Όμως η κόρη δε θέλει πια να παντρευτεί θα δουλέψει, για να ζήσει από τη προσωπική της περιπέτεια – να αποτινάξει το ζυγό της εξάρτησης του χρήματος, που πλήττει βάναυσα την ελευθερία και την αξιοπρέπειά της.

Ο τίτλος του έργου λειτουργεί ως άξονας της όλης αφήγησης. Οι δύο όροι, τιμή – χρήμα, προχωρούν κατά δύο ανόμοιες παραλλήλους, τέμνονται κατά αλυσιδωτές εκρήξεις και οδηγούν προς τη πλήρη πόλωση. Και ενώ η «τιμή» φαίνεται να χάνει οριστικά το παιχνίδι, επιστρέφει (μέσα από το έγκλημα της μητέρας).

Η υπόγεια ανοδική πορεία του ρόλου της πρωταγωνίστριας (Ρήνη) προς την πλήρη χειραφέτηση, ολοκληρώνεται αποκαθιστώντας την ισορροπία και λειτουργώντας σαν αισιόδοξο κοινωνικό μήνυμα. 

Θεματολογία: 

(θέματα με ανθρωποκεντρικό και κοινωνικοπολιtiκό υπόστρωμα)

•  το χρήμα και η λειτουργία του
•  η αγάπη και η ηθική στη τρέχουσα επαρχιώτικη νοοτροπία
•  το εύπλαστο της ανθρώπινης φύσης (μέσα από τους χαρακτήρες των δύο πρωταγωνιστών)
•  η μάνα – προστάτης της οικογένειας και της τιμής της κόρης σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία
•  η ταξική διάρθρωση της κοινωνίας
•  το κράτος, οι θεσμοθετημένοι μηχανισμοί του, τα όργανα και η φθορά τους, μέσα από τις διαπροσωπικές σχέσεις, τις τρέχουσες αξίες, τα προβλήματα της επιβίωσης

Θεματικά μοτίβα: 

• η οικογένεια της επαρχιώτικης μιζέριας στις αρχές του αιώνα με την αντεστραμμένη, συχνά, δομή της: η μητέρα να στηρίζει το σπίτι, ο πατέρας μέθυσος και διαλυμένος.  
• Το χρήμα ως καθοριστικός παράγοντας των διαπροσωπικών σχέσεων.  
• Ο αγώνας του ανθρώπου να ισορροπήσει ανάμεσα στην περηφάνια, την τιμή και την έκπτωση
• Ο γάμος, η προίκα .

•  Η δεδομένη «καλή φύση» του ανθρώπου και η παραμόρφωσή της μέσα στο καμίνι της καθημερινής ανάγκης.

Η κοινωνία της εποχής

• πολιτική διαφθορά: πολιτικοί που αμείβουν τους ψηφοφόρους τους, πελατειακή σχέση.
• Ηθική διαφθορά: διεφθαρμένη κοινωνία
• Κοινωνικές τάξεις: αριστοκράτες (κόντηδες), χωρικοί-λαός
• Η παρανομία, λαθρεμπόριο: Ζάχαρης, καπνού( κρατικό μονοπώλιο)
• Η υποταγμένη θέση της γυναίκας

Τα πρόσωπα του έργου εξυπηρετούν τον κύριο προβληματισμό του έργου και λιγότερο αποδίδουν τύπους ή χαρακτήρες

α) Η  Επιστήμη, η μάνα πορεύεται με μια πίστη αμετακίνητη ως προς την αξία του χρήματος, με μια αδυναμία δικαιολογημένη μέχρι ένα σημείο στη συνέχεια γίνεται πάθος και χρειάζεται πολύς δρόμος για να λυτρωθεί απ’  αυτό. Αλλά κι όταν φαίνεται ότι τα καταφέρνει, στην πραγματικότητα γίνεται από υπολογισμό  («… και συρε να σου τα δώσει όλα όσα έχω. Όλα, όλα. Μόνο διαφέντεψε με στο δικαστήριο…») Αποδεικνύεται ότι η «ήττα» της δεν αποχτά το νόημα κάποιας ηθικής κάθαρσης 

β) Ο Αντρέας «στο βάθος καλός…» και αποτελεί αυτή άποψη μια από τις σταθερές της γενικότερης αντίληψης για τον άνθρωπο, που έχει ο Θεοτόκης. Πάντως είναι στη κυριολεξία δέσμιος των αναγκών του και του περίγυρου πιο συγκεκριμένα των υποχρεώσεών του απέναντι στο σπίτι του , της Επιστήμης με τα τάλαρά της , του θείου του , της αγάπης του  και της προηγούμενης ταξικής του συνείδησης.

γ) η Ρήνη: στα «δεσμά» της μάνας της, της αγάπης, του κοινωνικού περίγυρου, αλλά με πίστη στις δυνατότητές της. Η εμπιστοσύνη στη δουλειά με την απολυτρωτική της δύναμη είναι ένα σοσιαλιστικό μήνυμα, καθώς η εργασία υπερτονίζεται ως μέσο επίλυσης των προβλημάτων μιας κοινωνίας με στεγανά.

 Συνολική θεώρηση

Πάνω από το έργο και τη συμπεριφορά των δρώντων προσώπων, των ηρώων πλανιέται ένα αίσθημα συναλλαγής. Βρισκόμαστε σε μια κοινωνία κάθε άλλο παρά αγνή και ειδυλλιακή. Οι άνθρωποι παρουσιάζονται, δέσμιοι των υπολογισμών τους  ενώ τα κοινωνικά ήθη και οι αντιλήψεις γίνονται τροχοπέδη σας επιθυμίες τους. Ο έρωτας και η προσπάθεια για την ευτυχία συνθλίβονται μέσα στο έργο από τις κοινωνικές προκαταλήψεις και τις συνέπειές τους. Μέσα σ’ αυτή τη κοινωνία η παρουσία και η δράση των δύο γυναικών είναι καταλυτική, αναδεικνύονται αποφασιστικές και πιο δυνατές από τους άντρες μέσα στο έργο. Η σιόρα Επιστήμη, με την αξιοσύνη της (παρά τις αρνητικές πλευρές του χαρακτήρα της) έχει ουσιαστικά τη θέση του αρχηγού μέσα στην οικογένειά της και κυρίως η Ρήνη, που μετά από σκληρή εσωτερική πάλη ανάμεσα στα αισθήματά της από τη μια μεριά και την τιμιότητα, την αξιοπρέπεια και την ηθική από την άλλη, δίνει το προβάδισμα στις έννοιες αυτές και προβάλλεται έτσι ως μορφή ιδανική, ως το πρότυπο ζωής και συμπεριφοράς που θέλει να υποδείξει, να διδάξει ο ιδεολόγος συγγραφέας.

Ωστόσο η Ρήνη, αλλά και τα άλλα πρόσωπα του έργου, δεν κινούνται ως μαριονέτες κατά τις βουλές και τα οράματα του συγγραφέα, αλλά είναι πρόσωπα ζωντανά, με έντονα διαγραμμένα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, γι’ αυτό πειστικά. Η λύση που δίνει στο προσωπικό της πρόβλημα η ηρωίδα, η Ρήνη, στοιχειοθετεί ένα τόνο αισιοδοξίας στο όλο έργο, με την έμμεση υπόδειξη από τον συγγραφέα του τρόπου με τον οποίο μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει τα εμπόδια που εγείρει ένα κοινωνικό κατεστημένο, που βασίζεται στην αδικία και επιβάλλει τον ταπεινωτικό συμβιβασμό και την εξάρτηση.

Ο Κ. Θεοτόκης καυτηριάζει τη κοινωνία των προκαταλήψεων, της καθυστέρησης και της απαιδευσιάς καταδικάζει τη συναλλαγή που κυριαρχεί παντού – ακόμη και στα ανθρώπινα συναισθήματα -, το ρουσφέτι και το μικροκομματισμό, την ανέχεια των φτωχών. Ονειρεύεται και προτείνει μια δίκαιη και προοδευτική κοινωνία, ισότητας, ελευθερίας και αξιοπρέπειας  

Ο Νατουραλισμός

• Είναι η φωτογραφική απεικόνιση της πραγματικότητας, ο ακραίος ρεαλισμός
• παρουσιάζει την κακή πλευρά της ζωής με τις ασχημίες και τα τρωτά της ανθρώπινης ύπαρξης
• η συμπεριφορά των ανθρώπων είναι αποτέλεσμα εξωτερικών- κληρονομικών δυνάμεων, εσωτερικών διαθέσεων, παρορμήσεων της στιγμής. (Πηγή: Fotodendro.blogspot.gr)

"Η ΦΟΝΙΣΣΑ" ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ

Διαβάστε το ΚΕΙΜΕΝΟ "Η Φόνισσα" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και μελετήστε τα βιογραφικά του συγγραφέα ΕΔΩ

Περισσότερες πληροφορίες για τον συγγραφέα και το έργο του ΕΔΩ

Θα σας βοηθήσει και η παρουσίαση που ακολουθεί για να γνωρίσετε τον συγγραφέα καλύτερα!

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ

21 Μαρτίου 2016: "Με την ποίηση πολεμάμε τον ρατσισμό"

Η 21η Μαρτίου έχει οριστεί ως Διεθνής Ημέρα για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων και του ρατσισμού. Ταυτόχρονα έχει οριστεί και ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Ο διπλός συμβολισμός αυτής της ημέρας πιστεύουμε ότι μπορεί να αξιοποιηθεί με γόνιμο τρόπο στην εκπαιδευτική διαδικασία. Περιμένουμε ιδέες και προτάσεις από τους μαθητές μας!

''Όποιος δεν έπαθε πληγήν, γελά τον πληγωμένον!''

Σαν σήμερα, 30 Ιανουαρίου το 1595 το αριστούργημα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ Ρωμαίος και Ιουλιέτα κάνει πρεμιέρα στο Λονδίνο.

Η εργασία της Νικολέττας

Μια πολύ ενδιαφέρουσα εργασία από τη Νικολέττα, μαθήτρια του Α1, στα πλαίσια της θεματικής ενότητας ΤΑ ΦΥΛΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ.

εργασία λογοτεχνίας from marinakalt

Ο έρωτας στα δύο φύλα

Η ομάδα της Κατερίνας, της Έλντας, της Παναγιώτας και του Ίλβι παρουσίασαν στα πλαίσια του μαθήματος της λογοτεχνίας και πιο συγκεκριμένα στην ενότητα ΤΑ ΦΥΛΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ το ακόλουθο βίντεο. Εξαιρετική προσπάθεια, παιδιά! Μπράβο σας!

ΤΟ ΣΥΝΝΕΦΟ ΚΑΙ Ο ΑΜΜΟΛΟΦΟΣ - Paulo Coelho

Ο διάσημος συγγραφέας Paulo Coelho (Κοέλιο) γράφει μια όμορφη ερωτική ιστορία αγάπης, με τίτλο "Το σύννεφο και ο αμμόλοφος", ένα τρυφερό κείμενο για την αγάπη και τη δύναμη που έχει να αλλάξει τη ζωή μας σε μερικές μόνο στιγμές…

"Ένα νεαρό σύννεφο γεννήθηκε στο μέσο μιας μεγάλης καταιγίδας στη Μεσόγειο. Αλλά δεν πρόλαβε να μεγαλώσει εκεί, ένας δυνατός άνεμος έσπρωξε όλα τα σύννεφα προς την Ανατολή.
Μόλις έφτασαν στην ήπειρο, το κλίμα άλλαξε στον ουρανό έλαμπε ένας γενναιόδωρος ήλιος και από κάτω τους εκτεινόταν η χρυσαφένια άμμος της ερήμου Σαχάρα. Ο άνεμος συνέχισε να τα σπρώχνει προς τα δάση του Νότου, καθώς στη έρημο δεν βρέχει σχεδόν ποτέ.

Ωστόσο, τα νεαρά σύννεφα είναι σαν τους νεαρούς ανθρώπους. Το σύννεφό μας λοιπόν αποφάσισε ν” απομακρυνθεί από τους γονείς του και τους μεγαλύτερους φίλους του για να γνωρίσει τον κόσμο.

- Τι κάνεις εκεί; Φώναξε ο άνεμος. Η έρημος είναι όλη ίδια!

Γύρνα στο σμήνος και θα πάμε στο κέντρο της Αφρικής, όπου υπάρχουν εκθαμβωτικά βουνά και δέντρα!

Αλλά το νεαρό σύννεφο, ανυπότακτο από τη φύση του, δεν υπάκουσε. Χαμήλωσε σιγά-σιγά, έως ότου κατάφερε να αιωρηθεί σε μια γενναιόδωρη και γλυκιά αύρα και να πλησιάσει τη χρυσαφένια άμμο. Αφού τριγύρισε αρκετά, πρόσεξε ότι ένας από τους αμμόλοφους του χαμογελούσε. Είδε ότι κι εκείνος ήταν νέος, πρόσφατα σχηματισμένος από τον άνεμο που μόλις είχε περάσει. ήην ίδια στιγμή ερωτεύτηκε την χρυσή του κόμη.

- Καλημέρα, είπε. Πώς είναι η ζωή εκεί κάτω;

- Έχω την συντροφιά των άλλων αμμόλοφων, του ήλιου, του ανέμου και των καραβανιών που περνούν από δω πότε-πότε. Μερικές φορές κάνει πολλή ζέστη, όμως είναι υποφερτή. Και πώς είναι η ζωή εκεί πάνω;

- Κι εδώ υπάρχει άνεμος και ήλιος, αλλά το πλεονέκτημα είναι ότι μπορώ και τριγυρνάω στον ουρανό και να μαθαίνω πολλά πράγματα.

- Για μένα η ζωή είναι σύντομη, είπε ο αμμόλοφος. Όταν ο άνεμος επιστρέψει από τα δάση, θα εξαφανιστώ.

- Και αυτό σου προκαλεί θλίψη;

- Μου δίνει την εντύπωση ότι δεν χρησιμεύω σε τίποτα.

- Κι εγώ αισθάνομαι το ίδιο. Μόλις περάσει ο επόμενος άνεμος θα πάω στο Νότο και θα μεταμορφωθώ σε βροχή. Αυτή είναι η μοίρα μου ωστόσο.

Ο αμμόλοφος δίστασε, αλλά τελικά είπε:

- Ξέρεις ότι εμείς εδώ στην έρημο τη βροχή την λέμε «παράδεισο»;

- Δεν ήξερα ότι μπορούσα να μεταμορφωθώ σε κάτι τόσο σημαντικό, είπε το σύννεφο γεμάτο περηφάνια.

- Έχω ακούσει πολλούς μύθους από γέρικους αμμόλοφους . Λένε ότι μετά τη βροχή καλυπτόμαστε από χλόη και λουλούδια. Εγώ όμως ποτέ δεν θα μάθω τι είναι αυτό, γιατί στην έρημο βρέχει πολύ σπάνια.

Ήταν η σειρά του σύννεφου να διστάσει. Αμέσως μετά όμως του χάρισε ένα πλατύ χαμόγελο.

- Αν θέλεις, μπορώ να ρίξω πάνω σου βροχή. Αν και μόλις έφτασα, σ” έχω ερωτευθεί και θα Τθελα να μείνω εδώ για πάντα.

- Όταν σε είδα για πρώτη φορά στον ουρανό κι εγώ σε αγάπησα, είπε ο αμμόλοφος. Αν όμως μεταμορφώσεις την ωραία λευκή κόμη σου σε βροχή, θα πεθάνεις.

- Η Αγάπη δεν πεθαίνει ποτέ, είπε το σύννεφο. Μεταμορφώνεται. Κι εγώ θέλω να σου δείξω τον παράδεισο.

Άρχισε λοιπόν να χαϊδεύει τον αμμόλοφο με μικρές σταγόνες και παρέμειναν μαζί μέχρι που εμφανίστηκε το ουράνιο τόξο. ήην επόμενη μέρα ο μικρός αμμόλοφος ήταν καλυμμένος με λουλούδια. Κάποια σύννεφα που περνούσαν με προορισμό την Αφρική νόμισαν ότι εκεί ήταν ένα κομμάτι του δάσους που έψαχναν κι έριξαν κι άλλη βροχή. Λίγα χρόνια μετά, ο αμμόλοφος είχε μεταμορφωθεί σε όαση, η οποία δρόσιζε τους με τη σκιά των δέντρων της."

Ο έρωτας στην ποίηση

"Της αγάπης" ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ

Μπακίρι από γιαννιώτη γανωτζή

να φέγγει να σπιθοβολάει το γέλιο σου

τα λόγια σου να σκάνε μέσα μου

σαν τις χειρομπομπίδες.

Κορμί που λάχτιζες σαν αγριμάκι

προτού σε πάρει ο ύπνος,

τρεις νύχτες τώρα με διπλό προσκέφαλο

αχνίζω νικοτίνη,

τρέχω με ογδόντα πυρετό

ύστερα με διακόσια

τρελαίνομαι στις δημοσιές.

Κι η μοναξιά ένα μάθημα πικρό

κι ο θάνατος μια μαύρη κουβαρίστρα

έλα με την αγάπη

έλα με το νερό.

Μη λείψεις άλλο μη μ’ αφήσεις

παλάμη διάφανη κι ορθή καρδιά,

που σ’ αγαπώ που με τρομάζεις,

που μου ’δωσες ψωμί κι αστροφεγγιά

το μέταλλο του στήθους πάλι

και του κορμιού το κοιμισμένο τύμπανο.

 

Είμαι τρελή να σ'αγαπώ - Μαρία Πολυδούρη

  Είμαι τρελή να σ' αγαπώ, αφού πια έχεις πεθάνει, 
να λιώνω στη λαχτάρα των φιλιών, 
να νιώθω τώρα πως αυτό που μου' δωσες δε φτάνει, 
δε φτάνει η δρόσος των παλιών.
Με μιαν ασίγαστη μανία να θέλω ό,τι μου λείπει, 
να θέλω ό,τι μου κράτησες κρυφό, 
κι έτσι να δέρνομαι μ' αυτό το μάταιο καρδιοχτύπι. 
Στα μάτια σου την τρέλα να ρουφώ.
Τι θ' απογίνω, αγαπημένε, που θα σε ζητήσω ;
Άλλοτε οι μέρες φεύγανε στην προσμονή σου σκιές. 
Αιώνες καρτερώντας σε μπορούσα να διανύσω, 
με τ' όνειρό σου οι πίκρες μου γλυκιές.
Που να' σαι ; Τι ν' απόμεινε από σε να το ζητήσω ;
Που να' ναι το στερνό μου αυτό αγαθό ;
Ω, δεν μπορεί μια ολόκληρη ζωή γι' αυτό να ζήσω, 
και μάταια καρτερώντας να χαθώ.
Άνοιξη ! Ο ήλιος χρυσαφιού πλημμύρα. Μάγια, μύρα 
παντού, και σ' αγαπώ, σε καρτερώ. 
Βραδύνεις κι υποψιάζομαι, ζηλεύω, δε σου πήρα 
όλης σου της ψυχής το θησαυρό.
Τα λόγια σου ! Ω τα λόγια σου, μια υπόσχεση που καίει, 
μια υπόσχεση που αργεί πολύ να 'ρθεί. 
Τ' ακούω παντού, δεν παύουνε. Μέσα τους κάτι κλαίει, 
μέσα τους τρέμει η αγάπη σου, προτού μοιραία χαθεί.
Τα λόγια σου με μέθυσαν τη μέθη του θανάτου 
κι ακόμα δεν εσίγασαν. Μιλούν 
και με τρελαίνουν, με μεθούν, με φέρνουν πιο σιμά σου, 
ενώ πιο ακαταμάχητα στην ύπαρξή καλούν.
Αγαπημένε, αν τη ζωή τη δώσω πίσω, πε μου, 
τι θα ωφελήσει, αφού δε θα σε βρω ; 
Δε λογαριάζω τη ζωή, μα πως μπορεί, καλέ μου, 
να σβήσει πια η αγάπη μου ; Και να μη σ' αγαπώ,
ενώ θα 'ναι Άνοιξη παντού που ακούστηκε η φωνή μας 
να επικαλείται τον αιώνιον έρωτα, και μείς 
στεφάνι να του πλέκουμε με μόνο το φιλί μας, 
μέσα στο γιορτασμό λατρείας θερμής.
Ω ! δε μου δίνει ο θάνατος καμιά, καμιάν ελπίδα, 
και μου τις έσβησε η Ζωή σα μια ψυχρή πνοή. 
Τώρα μου μένει στου έρωτα την άγρια καταιγίδα 
να ιδώ να μετρηθούν για με θάνατος και ζωή.  

 Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ  "ΑΓΑΠΗ ΕΙΝΑΙ …"
Εκ του Γαλλικού
Aν του βίου μου το σκότος
φαεινή έρωτος ακτίς
διεθέρμαινεν, ο πρώτος
της αλγούσης μου ψυχής
ο παλμός ήθελεν ήτο ραψωδία ευτυχής.
Δεν τολμώ να ψιθυρίσω
ό,τι ήθελον σε ειπεί:
πως χωρίς εσέ να ζήσω
μοι είναι αφόρητος ποινή —
αν μ’ ηγάπας… πλην, φευ, τούτο είν’ ελπίς απατηλή!
Aν μ’ ηγάπας, των δακρύων
ήθελον το τέρμα ιδεί·
και των πόνων των κρυφίων.
Οι δε πλάνοι δισταγμοί
δεν θα ετόλμων πλέον να δείξουν την δολίαν των μορφή.
Εν τω μέσω οραμάτων
θείων ήθελ’ ευρεθείς.
Pόδα θαλερά την βάτον
θα εκόσμων της ζωής —
αν μ’ ηγάπας… πλην, φευ, τούτο είν’ απατηλή ελπίς!


"ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΟΥ" Κώστας Καρυωτάκης
Τα γράμματά σου τα 'χω, Αγάπη πρώτη,
σε ατίμητο κουτί, μες στην καρδιά μου.
Τα γράμματά σου πνέουνε τη νιότη
κι ανθίζουνε την όψιμη χαρά μου.
Τα γράμματά σου, πόσα μου μιλούνε
με τις στραβές γραμμές και τα λαθάκια!
Τρέμουν, γελάνε, κλαίνε, ανιστορούνε
παιχνίδισμα τη ζούλια και την κάκια...
Το μύρο στους φακέλους που είχες ραντίσει,
του Καιρού δεν το σβήσανε τα χνότα.
Παρόμοια ας ήταν να μην είχε σβήσει
η απονιά σου τα ονείρατα τα πρώτα
Τα γράμματά σου πάνε, Αγάπη μόνη,
βάρκες λευκές, τη σκέψη μου εκεί κάτου.
Τα γράμματά σου τάφοι· δεν τελειώνει
απάνω τους η λέξη του Θανάτου.


Νίκος Εγγονόπουλος

ΠΟΙΗΜΑ  ΠΟΥ  ΤΟΥ  ΛΕΙΠΕΙ Η ΧΑΡΑ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΥΠΕΡΟΧΗ ΔΩΡΗΤΡΙΑ ΠΟΘΟΥ ΚΑΙ ΓΑΛΗΝΗΣ

αφού το θέλεις γυναίκα αρμονική κι’  ωραία έτσι καθώς ένα βράδυ του Μαϊού ετοποθέτησες απλά κι’ ευγενικά
     μιαν άσπρη ζωντανή γαρδένια ανάμεσα στα νεκρά λουλούδια μέσα στο παλιό — ιταλικό μου φαίνεται — βάζο με παραστάσεις
      γαλάζιες τεράτων και χιμαιρών έλα πέσε στα χέρια μου και χάρισέ μου — αφού το θέλεις — τη θλίψη του πρασίνου βλέμματός σου την βαθειά πίκρα των κόκκινων χειλιών σου τη νύχτα των μυστηρίων που είναι πλεγμένη μέσα στα μακρυά
      μαλλιά σου τη σποδό του υπέροχου σώματός σου

 

Μενέλαος Λουντέμης "Ερωτικό κάλεσμα"

Έλα κοντά μου , δεν είμαι η φωτιά.
Τις φωτιές τις σβήνουν τα ποτάμια.
Τις πνίγουν οι νεροποντές.
Τις κυνηγούν οι βοριάδες.
Δεν είμαι , δεν είμαι η φωτιά.
Έλα κοντά μου δεν είμαι άνεμος.
Τους άνεμους τους κόβουν τα βουνά.
Τους βουβαίνουν τα λιοπύρια.
Τους σαρώνουν οι κατακλυσμοί.
Δεν είμαι, δεν είμαι ο άνεμος.

Εγώ δεν είμαι παρά ένας στρατολάτης
ένας αποσταμένος περπατητής
που ακούμπησε στη ρίζα μιας ελιάς
ν' ακούσει το τραγούδι των γρύλων.
Κι αν θέλεις , έλα να τ' ακούσουμε μαζί.

Κώστας Ουράνης "Η αγάπη"

Δεν ωφελεί να καρτεράς όρθιος στην πόρτα του σπιτιού
και με τα μάτια στους νεκρούς τους δρόμους στυλωμένα
αν είναι να `ρθει θε να `ρθεί δίχως να νιώσεις από πού
και πίσω σου πλησιάζοντας με βήματα σβησμένα

θε να σου κλείσει απαλά, με τ’ άσπρα χέρια της τα δυο
τα μάτια που κουράστηκαν τους δρόμους να κοιτάνε,
κι όταν γελώντας να της πεις θα σε ρωτήσει:
"Ποια είμ’ εγώ;"
απ’ της καρδιάς στο σκίρτημα θα καταλάβεις ποια `ναι.

Δεν ωφελεί να καρτεράς...Αν είναι να `ρθει θε να `ρθεί.
Κλειστά όλα να `ναι, θα τη δεις άξαφνα μπρος σου να βρεθεί
κι ανοίγοντας τα χέρια της πρώτη θα σ’ αγκαλιάσει.

Ειδέ, κι αν έχεις ανοιχτή την πόρτα για να τη δεχτείς,
και σαν φανεί τρέξεις σ’ αυτή κι εμπρός στα πόδια της συρθείς
αν είναι να `ρθει θε να `ρθεί αλλιώς θα προσπεράσει.

Οδυσσέας Ελύτης "Η Μαρίνα των βράχων"

Γιάννης Ρίτσος

                                Εαρινή Συμφωνία
(Η «Εαρινή συμφωνία» είναι η πρώτη εκτενής ποιητική συλλογή τού Γιάννη Ρίτσου με βασικό θεματικό μοτίβο την ερωτική αγάπη. Γράφτηκε το 1938 και, όπως δηλώνεται από τον τίτλο («Εαρινή συμφωνία»), ανήκει στην άνοιξη και τη μουσική.)
                          Χρήστος Μπουλώτης Θυμάσαι

Annabel Lee – ερωτικό ποίημα του Edgar Allan Poe

Έχουν περάσει πολλά πολλά χρόνια από τότε
Σ’ενα βασίλειο δίπλα στη θάλασσα
Που κάποια κόρη ζούσε, ίσως την ξέρετε
Άναμπελ Λη ήταν το όνομα της
Κι η κορη αυτή ζούσε με μόνο μια σκέψη
Να με αγαπά και να την αγαπώ.
Ήμαστε ακόμα τότε και οι δυο παιδιά
Σ’ενα βασίλειο δίπλα στη θάλασσα
αλλά αγαπιόμαστε με μιαν αγάπη μεγαλύτερη ακόμα κι από την αγάπη
εγώ και η δική μου Άναμπελ Λη .
Με μιαν αγάπη που τη ζήλευαν τα φτερωτά σεραφείμ στον ουρανό
Μας ζήλευαν εκείνη κι εμένα.
Κι αυτός ήταν ο λόγος που χρόνια πριν
Σε αυτό το βασίλειο δίπλα στη θάλασσα
Φύσηξε ένας άνεμος από ένα σύννεφο
και πάγωσε την όμορφη μου Άναμπελ Λη
Κι έτσι οι συγγενείς της ήρθαν και
την πήραν μακριά από εμένα
να την κλείσουν μέσα σε ένα μνήμα
Στο βασίλειο αυτό δίπλα στη θάλασσα
Οι άγγελοι, που δεν είχαν ούτε τη μισή δική μας ευτυχία
ζήλεψαν εμένα και εκείνη
Ναι! Αυτός ήταν ο λόγος (και το ξέρουν όλοι
στο βασίλειο αυτό δίπλα στη θάλασσα)
ότι ένας άνεμος από ένα σύννεφο τη νύχτα
παγώνοντας και σκοτώνοντας την Άναμπελ Λη.
Αλλά η αγάπη μας ήταν πιο δυνατή από την αγάπη
αυτών που είναι μεγαλύτεροι μας
Αυτών που είναι σοφότεροι από εμάς
Και ούτε οι άγγελοι στον παράδεισο ψηλά
ούτε οι δαίμονες κάτω από τη θάλασσα
μπορούν να χωρίσουν την ψυχή μου
από την ψυχή της Αναμπελ Κη
Γιατί το φεγγάρι ποτέ δε φέγγει χωρίς να μου φέρει όνειρα
της όμορφης Άναμπελ Λη
και τα αστέρια δε βγαίνουν ποτέ, αλλά νιώθω τα λαμπερά μάτια
της όμορφης Άναμπελ Λη
Και έτσι, όλη τη νύχτα, ξαπλώνω δίπλα από
την αγαπημένη μου, τη ζωή μου και τη γυναίκα μου
στο μνήμα δίπλα από τη θάλασσα
στον τάφο της εκεί που σκάει το κύμα.

She Walks In Beauty – Lord Byron, στιχοι σε μετάφραση

Βαδίζει μες στην ομορφιά, όπως η νύχτα
στον  ανέφελο ουρανό που φωτίζεται από τα άστρα
στο βλέμμα και στην μορφή της φοράει
ό,τι πιο υπέροχο, λαμπερό και σκοτεινό
διυλισμένο στο απαλό φως,
που ο παράδεισος δεν επιτρέπει στην αυθάδικη την ημέρα
Μία λιγότερη αχτίδα, μια περισσότερη σκιά,
την ανείπωτη της χάρη θα χαλούσαν,
εκείνη που κυματίζει σε κάθε πλεξούδα
ή που φωτίζει απαλά το πρόσωπο της
εκεί που οι σκέψεις της εκφράζονται με τόση γλύκα
πόσο αγνός, πόσο αγαπημένος είναι ο τόπος που κατοικούν
Σε αυτό εδώ το μάγουλο, πάνω από αυτό το φρύδι
ήρεμα κι απαλά, αλλά τόσο εκφραστικά,
τα χαμόγελα που νικούν, τα χρώματα που αστράφτουν
που εξιστορούν ημέρες με τόση καλοσύνη
τον νου που βρίσκεται σε ηρεμία με όλα αυτά
μια καρδιά με τόσο αθώα αγάπη…

Ποθώ το στόμα σου – Παμπλο Νερουντα

Ποθώ το στόμα σου , τη φωνή , τα μαλλιά σου ,
Σιωπηλή πεινασμένη ενεδρεύω στους δρόμους ,
Το ψωμί δεν με τρέφει , η αυγή με ταράζει ,
Αναζητώ τον υγρό ήχο των βημάτων σου όλη μέρα .
Ορέγομαι το λαμπερό σου χαμόγελο ,
Τα χέρια σου το χρώμα του άγριου σιταριού ,
Ορέγομαι τα χλωμά πετράδια των νυχιών σου ,
θέλω να καταφάω το δέρμα σου σαν ολόκληρο αμύγδαλο .
Θέλω να καταφάω την ηλιαχτίδα που τρεμοπαίζει στην ομορφιά σου ,
Τη μύτη , άρχοντα του αλαζονικού σου προσώπου ,
θέλω να καταφάω την φευγαλέα σκιά απ τα ματόκλαδα σου .
Και περπατώ πεινασμένη οσφραινόμενη το λυκόφως ,
Ψάχνοντας για εσένα , και τη ζεστή σου καρδιά ,
όπως το πούμα στη χέρσα ερημιά.
(Είναι γνωστό οτι ο Πάμπλο Νερούντα (Pablo Neruda) είναι ένας από τους πιο τρυφερούς και  ερωτικούς ποιητές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.)

Σ΄αγαπώ – ποίημα από το Λίβανο

 Σ' αγαπώ περισσότερο απ΄όσο μια ανθρώπινη καρδιά μπορεί να αγαπήσει,
περισσότερο απ΄όσο ένας ποιητής ονειρεύεται ή ένας ερωτευμένος αισθάνεται.
Είσαι το σύννεφο με το υπέροχο άρωμα που στάλθηκε απ΄τον παράδεισο,
για να ρίξει πάνω μου τη βροχή του, την ευλογημένη δροσιά.
Αισθάνομαι την καρδιά σου, τις φλέβες σου να κυλούν μέσα στις δικές μου,
χωρίς καμιά χαραμάδα ανάμεσα μας για να χωθεί ο ακάθαρτος κόσμος.
Η καρδιά μου στέκει απέναντι στη δική σου, αντικρίζει τη δίδυμη εικόνα της,
σαν δυο χέρια που πλέκονται σε αέρινο όρκο.
Μέσα μας κόκκινο κρασί ενώνεται με κόκκινο κρασί,
φτιάχνουν μείγμα μεθυστικό από άρωμα, αύρα και δροσιά του πρωινού.
Η έμπνευση μου κατοικεί μέσα στα μάτια σου,
τα χείλη σου ενώνονται με τα δικά μου και οδηγούν την ποίηση μου.
Σε σένα και σε μένα η φωτιά φουντώνει, χωρίς κανείς να ρίχνει ξύλα.
Μολονότι είμαστε ήρεμοι, η καταιγίδα ξεσπά μέσα μας.
(Ενα ποίημα για την αγάπη και τον έρωτα από τον Λιβανέζο ποιητή Llyas Abu Shaaka, (1903-1947), που πρωταγωνίστησε στο ρεύμα του Ρομαντισμού τις δεκαετίες του 1930 και 1940 στη πατρίδα του, απελευθερώνοντας την έκφραση των συναισθημάτων στην ποίηση.)

Ο έρωτας στα δύο φύλα μέσα από τη μουσική, τα τραγούδια και την ποίηση

Σήμερα, η ολομέλεια του Α2 συζήτησε για την αγάπη και τον έρωτα. Με αφόρμηση τα ποιήματα: "Κοντά σου", της Μ. Πολυδούρη, "Αν ήξευρα κυράτσα μου" και το κυπριακό τραγούδι "Πάγω...", τα παιδιά έφεραν στο νου τους τραγούδια που τους θυμίζουν το θέμα της αγάπης και του έρωτα, που όπως φαίνεται, ενέπνεε, εμπνέει και θα εμπνέει πάντα την τέχνη γενικότερα.

Η Αλεξάνδρα, η Παναγιώτα, η Σταυρούλα, η Δήμητρα και η Γεωργία, ο Ορέστης, η Όλγα, η Κατερίνα, η Έλντα και η Ευαγγελία μας πρότειναν τα ακόλουθα μουσικά κομμάτια. Ας τα απολαύσουμε.

            Θα ήθελα να σας προσθέσω και κάποια άλλα ακούσματα για να εμπλουτίσουμε κι άλλο τις μουσικές μας επιλογές.

Μουσική Μάνος Χατζιδάκις-Στίχοι: Νίκος Γκάτσος

 Μυρτιώτισσα (1885-1968). Η "σύγχρονη Σαπφώ" απέδειξε ότι το μεγαλείο της απλότητας πάντα θα εμπνέει τους μεγάλους καλλιτέχνες. Για το αγαπημένο ποίημά της "Σ' αγαπώ" και τη μελοποίησή του, ο μέγας Μάνος Χατζηδάκις έγραψε:
"Μια δεδομένη στιγμή, άρρωστη στο νοσοκομείο, μου στέλνει το Σ' Αγαπώ, το περίφημο ποίημά της, για να κάνω μουσική. Διαβάζοντας ότι πέθανε η Μυρτιώτισσα, μου ήρθε στο νου η παράλειψή μου... Θέλησα να γράψω μουσική εκ των υστέρων γι' αυτό το ποίημά της, το τόσο γνωστό στις παλαιότερες γενιές. Για να το συμπεριλάβω όμως κάπου, έπρεπε να κάνω έναν ολόκληρο Ερωτικό. Kι' έτσι, αποφάσισα να επιλέξω ποιήματα από τη Σαπφώ μέχρι τις μέρες μας, για να συμπεριληφθεί και το Σ' αγαπώ της Μυρτιώτισσας. Kι έκανε τον Μεγάλο Ερωτικό. Αν ανήκει σε κάποιον ο Μεγάλος Ερωτικός, δικαιωματικά ανήκει στη μνήμη της Μυρτιώτισσας".

Και λίγη ποίηση....για τον έρωτα και την αγάπη.

Επιλέγουμε Τάσο Λειβαδίτη "Ερωτικό":

και Οδυσσέα Ελύτη "Το μονόγραμμα"

Η ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ Ο ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ

"ΚΟΝΤΑ ΣΟΥ"

Μ. ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ

Κοντά σου δεν αχούν άγρια οι ανέμοι.
Κοντά σου είνε η γαλήνη και το φως. Στου νου μας τη χρυσόβεργην ανέμη
Ο ρόδινος τυλιέται στοχασμός.

Κοντά σου η σιγαλιά σα γέλιο μοιάζει
που αντιφεγγίζουν μάτια τρυφερά
κ’ αν κάποτε μιλάμε, αναφτεριάζει,
πλάι μας κάπου η άνεργη χαρά.

Κοντά σου η θλίψη ανθίζει σα λουλούδι
κι’ ανύποπτα περνά μέσ’ στη ζωή.
Κοντά σου όλα γλυκά κι’ όλα σα χνούδι,
σα χάδι, σα δροσούλα, σαν πνοή.

"ΑΝ ΗΞΕΥΡΑ ΚΥΡΑΤΣΑ ΜΟΥ"

ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ

Για τον συγγραφέα διαβάστε ΕΔΩ

Η ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ

Για τον Κων/νο Θεοτόκη διαβάστε πληροφορίες ΕΔΩ

Η ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ

Θέμα του αφηγήματος είναι η απόδοση από τους ανθρώπους τόσο μεγάλης αξίας στο χρήμα, ώστε να μην υπολογίζουν μπροστά σε αυτό την τιμή και τα πιο αγνά αισθήματα. 

Το περιεχόμενο είναι κυρίως κοινωνικό, επειδή προβάλλεται σε αυτό η κοινωνική αδικία, η πολιτική διαφθορά και η εξάρτηση των ανθρώπων από δυνάμεις οικονομικές και γενικότερα κοινωνικές. Στο κείμενο υπάρχουν και στοιχεία ηθογραφικά: οι ήρωες διαγράφονται χωρίς αυταπάτες με τα προβλήματα και τους προβληματισμούς τους, με τις αντιλήψεις και τον τρόπο ζωής που τους επιβάλλει η κοινωνία. Μάλιστα ο συγγραφέας, καθώς περιγράφει τις αντιδράσεις τους, εισδύει στο βάθος της ψυχής τους δίνοντας ολοκληρωμένους χαρακτήρες.