ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το δημοτικό τραγούδι κατέχει μια ξεχωριστή θέση στη νέα ελληνική λογοτεχνία και στη νεοελληνική πνευματική ιστορία γενικότερα. Είναι το μέσο με το οποίο ο λαός έδωσε την εγκυρότερη έκφραση στον κόσμο του και στο πρόσωπό του. Ό,τι συνηθίζουμε να ονομάζουμε ψυχή ενός λαού, την ψυχοσύνθεσή του, τους καημούς και τους πόθους του, ακόμα και τις ιστορικές του περιπέτειες, θα τα βρούμε στην αποκρυσταλλωμένη ανώτερη ποιητική έκφραση του δημοτικού τραγουδιού. 

Το δημοτικό τραγούδι δεν εντάσσεται σε μια συγκεκριμένη περίοδο της λογοτεχνικής ιστορίας. Το βρίσκουμε, με τα ακριτικά και συνεχίζεται να τραγουδιέται ως τις μέρες μας. Με μια βασική διαφορά: πως το δημοτικό τραγούδι ζει ακόμα σήμερα, αλλά ζει με την έννοια του συντηρείται, σαν μια "πράξη κατά παράδοση" με τη λαογραφική έννοια. Τραγουδιέται σε γάμους και σε πανηγύρια ή σε άλλες περιστάσεις της κοινωνικής ζωής, πιο πολύ σε απομακρυσμένες περιοχές και σε μικρές επαρχιακές πόλεις. Την τελευταία άνθηση το δημοτικό τραγούδι τη γνώρισε με το κλέφτικο τραγούδι τον 18ο αιώνα και στις παραμονές της Επανάστασης. 

Ο πιο συνηθισμένος στίχος του δημοτικού τραγουδιού είναι ο ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος. Οικοδομείται κυρίως απάνω στο ουσιαστικό και στο ρήμα, στον στέρεο δηλαδή κόσμο των πραγμάτων και όχι στη φανταχτερή επιφάνεια που είναι το επίθετο. Είναι στενά συνδεδεμένο με τη μουσική, γι' αυτό και πάντοτε τραγουδιέται.Ο Ν.Γ. Πολίτης εξέδωσε τη συλλογή "Εκλογές από τα τραγούδια του ελληνικού λαού" (1η εκδοση 1914).

(πηγή: "Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας" Λίνου Πολίτη)

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Η ποίηση γενικά διακρίνεται σε προσωπική και απρόσωπη. Στην προσωπική ποίηση ανήκουν όλα τα ποιητικά κείμενα που έχουν γραφεί από γνωστούς δόκιμους ποιητές (π.χ. Σολωμός, Παλαμάς, Καβάφης, Ελύτης κ.α.) Στη λεγόμενη απρόσωπη ποίηση ανήκουν όλα τα ποιητικά κείμενα για τα οποία δεχόμαστε καταρχήν ότι δημιουργός τους είναι ο λαός. Τα ποιητικά κείμενα αυτής της κατηγορίας τα ονομάζουμε γενικά δημοτικά τραγούδια. Αυτή η ποιητική δημιουργία του ενός, του άγνωστου και ανώνυμου, επειδή μια ορισμένη στιγμή εκφράζει και απηχεί την ψυχική κατάσταση και τα συναισθήματα μιας ευρύτερης ομάδας ή γενικότερα του λαού, γίνεται κτήμα και αγκαλιάζεται από πολλούς. Έτσι, το ποίημα από τον αρχικό και ανώνυμο δημιουργό, περνάει σταδιακά με τη λεγόμενη προφορική παράδοση (από στόμα σε στόμα) στην ολότητα και υφίσταται μια συνεχή δευτερογενή επεξεργασία. Ο αποδέκτης, δηλαδή, ο λαός αφαιρεί ή και προσθέτει οτιδήποτε δεν ταιριάζει στη δική του ψυχοσύνθεση και στη δική του εκφραστική. Ένα δημοτικό τραγούδι είναι δυνατό να μας έχει παραδοθεί σε διάφορες μορφές. Έτσι, πολλά δημοτικά τραγούδια μπορεί να έχουν το ίδιο θέμα ή να αναφέρονται στο ίδιο πρόσωπο αλλά να παρουσιάζονται με διαφορετικές μορφρές. Αυτές τις διαφορετικές μορφές τις ονομάζουμε παραλλαγές.

Τα δημοτικά τραγούδια μπορούμε να τα χωρίσουμε σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

α) Δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στο δημόσιο βίο: ακριτικά, κλέφτικα, θρήνοι κτλ.

β) Δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται σε εκδηλώσεις και συνήθειες του ιδιωτικού βίου: της ξενιτιάς, μοιρολόγια, νανουρίσματα, της αγάπης κτλ.

γ) Παραλογές: πολύστιχα αφηγηματικά τραγούδια π.χ. "Του Νεκρού αδερφού", "Του γεφυριού της Άρτας".

Γνωρίσματα Δημοτικών Τραγουδιών

α) Είναι γραμμένα σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο.

β) Το δεύτερο ημιστίχιο (συχνά) αποτελεί επανάληψη και νοηματική αναδίπλωση του πρώτου.

γ) Ο κάθε στίχος εκφράζει κανονικά ένα πλήρες και ολοκληρωμένο νόημα (συντακτική αυτοτέλεια και νοηματική πληρότητα).

δ) Η ποιητική εκφραστική στηρίζεται κυρίως στην πληθωρική χρήση του ρήματος και του ουσιαστικού.

ε) Χαρακτηριστικό γνώρισμα των δημοτικών τραγουδιών είναι τα άστοχα ερωτήματα (μήνα σε γάμο ρίχνονται, μήνα σε χαροκόπι; ).

στ) υπάρχουν σταθερά εκφραστικά μοτίβα.

ζ) Όλα τα άψυχα (βουνά, ποτάμια, δέντρα, πουλιά) αποκτούν φωνή και συμπεριφέρονται ως ανθρώπινες οντότητες.

(πηγή : Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων)

Ενεργητική και παθητική σύνταξη

Μελετάμε την τροπή της ενεργητικής σύνταξης σε παθητική με τη βοήθεια μιας πολύ ωραίας παρουσίασης.
Ενεργητική και παθητική σύνταξη

Η αξία του λαϊκού πολιτισμού

Τελικά, γιατί ο δάσκαλος δεν μπορούσε να συγκρατήσει τη σοβαρότητά του, όταν αντί για δημοτικό τραγούδι ο μαθητής του έφερε ένα τραγουδάκι του Αττίκ; Ακούστε το τραγούδι που έφερε στην τάξη ο μαθητής -από το διήγημα του Γ. Ιωάννου-  και βγάλτε τα συμπεράσματά σας!

Ας απολαύσουμε τώρα παραδοσιακά τραγούδια του τόπου μας από το χορευτικό του σχολείου κι ας θυμηθούμε τα λόγια του καθηγητή :"...τα πατρογονικά έχουν μεγάλη σημασία, πρέπει να τα σεβόμαστε πολύ, να τα προσέχουμε σαν τα μάτια μας και προπαντός να τα τηρούμε. Είναι ο λαϊκός μας πολιτισμός, έλεγε..."

Ακόμα, από την εκπομπή "Το αλάτι της Γης" μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες για την παράδοση και τη μουσική στην ευρύτερη περιοχή της Κόνιτσας, με αφορμή το αφιέρωμα της εκπομπής στον κονιτσιώτη Ν. Φιλιππίδη.

Ο Δημήτρης Υφαντής είναι ένας σύγχρονος τραγουδιστής, μέλος του συγκροτήματος ΤΡΙΦΩΝΟ, ηπειρώτης στην καταγωγή, ο οποίος κατάφερε να αναδείξει την παράδοσή μας με την μοναδική φωνή του. Ας τον απολαύσουμε σε μια εξαιρετική ερμηνεία.

Η αξία του λαϊκού πολιτισμού στο κείμενο του Γ. Ιωάννου

Μεταλαμπαδεύοντας την αξία της παράδοσης, ο δάσκαλος στο διήγημα του Γ. Ιωάννου δίδαξε στα παιδιά ότι οι άνθρωποι χωρίς ρίζες, χωρίς παραδόσεις νιώθουν μετέωροι, χωρίς ψυχικά στηρίγματα. Ο λαϊκός πολιτισμός προσφέρει διδάγματα και δοκιμασμένες αξίες αποτελώντας έτσι εφαλτήριο για το παρόν και το μέλλον. Γι' αυτό και οι μαθητές, σύμφωνα με τον δάσκαλο, θα έπρεπε να είναι περήφανοι για τις παραδόσεις τους και τα δημοτικά τους τραγούδια.

Εμείς και το σχολείο

Στα πλαίσια του μαθήματος "Το σχολείο στο χρόνο", συζητήσαμε για το σχολείο του χθες και του σήμερα. 
Ως διαθεματική δραστηριότητα θα μελετήσουμε το κείμενο για την εκπαίδευση στην Αρχαία Αθήνα από την ιστορία της Α΄Γυμνασίου αλλά και από την ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού εδώ. Στόχος μας είναι να βρούμε ομοιότητες και διαφορές με τη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα. Ακολούθως, θα μελετήσουμε και τα δύο μοντέλα διδασκαλίας όπως παρουσιάζονται από το κείμενο του Γ. Ιωάννου και θα εξάγουμε τα συμπεράσματά μας. Τελικά ποιο είναι το ιδανικό σχολείο;
 Ας παρακολουθήσουμε εδώ ένα πολύ ενδιαφέρον βίντεο από την εκπαιδευτική τηλεόραση για το πώς η προσωπικότητά μας καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις σχέσεις μας με τους άλλους. Ας δούμε πώς το «εγώ» διαμορφώνεται σε σχέση με το «εμείς». Η θέση μας επαναπροσδιορίζεται από τη συνεχή αλληλεπίδραση ανάμεσα στο άτομο και την ομάδα στην οικογένεια, το σχολείο, τον εργασιακό χώρο, τις κοινωνικές συναναστροφές κ.λ.π. 

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Πριν από λίγο καιρό, είχαμε την ευκαιρία μαθητές και εκπαιδευτικοί από το σχολείο μας να παρακολουθήσουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα με θέμα τη χρήση του διαδικτύου και τους κινδύνους που αυτή κρύβει.

Με την ευκαιρία της παγκόσμιας ημέρας ασφαλούς διαδικτύου το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ιωαννιτών σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων διοργάνωσε αντίστοιχη εκδήλωση.

Πρόγραμμα Εκδήλωσης
18:40 - 19:00 Ώρα προσέλευσης κοινού
19:00 - 19:30 Ομιλία με θέμα “Εθισμός στο Διαδίκτυο και πώς αντιμετωπίζεται” με ομιλητή τον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Κούτρα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
19:30 - 19:50 Ομιλία με θέμα “Ιδιωτικότητα στο Διαδίκτυο” (παρουσίαση από μεταπτυχιακούς φοιτητές του τμήματος Πληροφορικής)
19:50 - 20:05 Ομιλία με θέμα “Ηλεκτρονικές Συναλλαγές και ασφάλεια” (παρουσίαση από μεταπτυχιακούς φοιτητές του τμήματος Πληροφορικής)
20:05 - 20:30 Συζήτηση και επίδειξη τεχνικών προστασίας (παρουσίαση από μεταπτυχιακούς φοιτητές του τμήματος Πληροφορικής.

"Να 'σαι καλά, δάσκαλε" Γ. Ιωάννου

Γιώργος Ιωάννου

1927-1985

Πληροφορίες για το συγγραφέα και το έργο του θα βρείτε εδώ

και εδώ  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ-επτά ημέρες
 

ΔΙΗΓΗΜΑ: Αφηγηματικό λογοτεχνικό είδος συντομότερο σε σχέση με το μυθιστόρημα που μπορεί να εκθέτει μια επινοημένη (πλαστή) ιστορία που παρουσιάζεται ως πραγματική ή να αποτελείται από σύντομα περιστατικά που συνθέτουν μια κατάσταση φανταστική ή πραγματική.Το παραδοσιακό διήγημα δίνει έμφαση σε ένα γεγονός (θέμα) και παρουσιάζει οικονομία στα μέσα που χρησιμοποιεί. 

(Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας α΄,β΄,γ΄ γυμνασίου)

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ

 Ας δούμε πώς ήταν το σχολείο παλιά και κάτω από ποιες συνθήκες έκαναν μάθημα τα παιδιά στο παρελθόν! 
http://www.slideshare.net/1dimermo/ss-5451090 

Η ΘΕΤΙΣ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΣ

Η Θέτις ήταν μία από τις Νηρηίδες της ελληνικής μυθολογίας, κόρη του Νηρέα και απόγονος (εγγονή) της Τιθύoς. Ο Δίας την επιθύμησε, αλλά εκείνη απέρριψε τις προσφορές του. Η θεά Θέμις αποκάλυψε κατόπιν πως η Θέτις θα έφερνε στον κόσμο έναν γιο που θα ήταν δυνατότερος από τον πατέρα του. Φοβούμενος για την εξουσία του, ο Δίας έδωσε στην Θέτιδα ως σύζυγο ένα θνητό, τον Πηλέα. Στους γάμους του Πηλέα και της Θέτιδας παρευρέθηκαν όλοι οι θεοί, εκτός από την Έριδα, εκείνη που έριξε το μήλο της προτίμησης ανάμεσα στις θεές και στάθηκε η ουσιαστική αιτία για να ξετυλιχθεί το νήμα του Τρωικού πολέμου. Η Θέτις σύμφωνα με το μύθο γέννησε ένα γιο, τον Αχιλλέα, τον οποίο προσπάθησε ανεπιτυχώς να καταστήσει αθάνατο. Σε μια άλλη εκδοχή του μύθου άλειψε το σώμα του νηπίου με αμβροσία και το έβαλε επάνω στη φωτιά, προκειμένου να καούν τα θνητά μέρη. Όταν διακόπηκε από τον τρομαγμένο πατέρα του παιδιού, εγκατέλειψε οργισμένη την εστία της. Σε μια μεταγενέστερη εκδοχή φέρεται να βυθίζει το παιδί στον ποταμό της Στύγας, κρατώντας το από τη φτέρνα. Όλα τα σημεία που άγγιξε ο ποταμός έγιναν άτρωτα. Η φτέρνα όμως έμεινε στεγνή και ο Αχιλλέας απέκτησε το τρωτό σημείο του, έμβλημα της θνητότητάς του.

 Ο αστεροειδής 17 Θέτις, που ανακαλύφθηκε το 1852, πήρε το όνομά του από τη μυθική αυτή μορφή.(Πηγή: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ)

ΙΚΕΣΙΑ

Η ικεσία είναι ένα τυπικό θέμα στην Ιλιάδα: το έπος αρχίζει με την ικεσία του Χρύση και τελειώνει με την ικεσία του Πρίαμου.  Ικεσία είναι η επίκληση ενός ανθρώπου προς άνθρωπο ή θεό να πραγματοποιήσει μια συγκεκριμένη επιθυμία. Ο ικέτης γονάτιζε και άγγιζε με το ένα χέρι το γόνατο του ικετευόμενου και με το άλλο το πηγούνι του. Εδώ οι εικαστικές λεπτομέρειες τονίζονται από το λόγο του ποιητή.